Pettemerduinen en Pallas

Gepubliceerd op: 30-09-2020

Pettemerduinen, 30 september 2020

De coronacrisis heeft de activiteiten van onze vereniging in de afgelopen periode link in de wielen gereden: de geplande ledenbijeenkomst is niet doorgegaan en de zeer interessante en leerzame presentatie van deskundigen in Slot Schagen moest ook worden afgezegd.

Ook was er weinig voortgang te melden van het Pallasproject behalve dan dat er “stiekem” financiering uit een duister potje geld van het ministerie van Volksgezondheid plaatsvindt om het Pallasproject gaande te houden, het geld is namelijk op.

Recent kwamen twee opvallende feiten in het nieuws: er zijn nog steeds geen financiers bereid gevonden hun geld in Pallas te steken én Shine medical is wel voortvarend bezig om een locatie te vinden voor haar isotopenfabriek, maar Petten is daarvoor een gepasseerd station.

Ondanks het gebrek aan voortgang zijn toch de volgende zaken aan de oppervlakte gekomen:

Pallas en NRG gaan samen, maar toch niet helemaal.

Pallas en NRG hebben juridisch, fiscaal en financieel niets met elkaar te maken. Je moet er niet aan denken dat Pallas verplicht wordt de verantwoordelijkheden en de beladen erfenis van NRG op zich te nemen: operatie oude reactor, opruimen radioactief afval en veel ander historisch ongenoegen. Pallas wil wél heel graag de bestaande klanten van NRG overnemen en waarschijnlijk ook de oude isotopenfabriek van Curium gebruiken.

Dat is een enorme puzzel waar vooralsnog de volgende “werkbare” oplossing is gevonden:

NRG is onderdeel van de Stichting NRG en vormt samen met de Stichting Voorbereiding Pallas-reactor een personele unie. Er blijven twee organisaties bestaan. De directies van beide organisaties worden gevormd door de CEO Bertholt Leeftink en de leden van de directie van NRG, Huub Cuijpers (CEO) en Maik Smit (CFO), en de leden van de directie van PALLAS, Hermen van der Lugt (CEO) en Nico van Ginkel (CFO). Ook de raden van toezicht functioneren als personele unie waarvan Gerrit Zalm voorzitter is.

Financiering

Dat schiet echt niet op. Er zijn wel potentiële financiers, maar die willen zekerheden nu en niet verantwoordelijk zijn of worden van de onzekerheden op langere termijn. Een kernreactor bouw je voor een levensduur van 40 jaar, anders levert de enorme investering zijn geld niet op. Financiers zien zo’n lange periode niet zitten, 15 jaar is het maximum voor een valide business case. Men wil dus garanties en die kan Pallas zelf niet geven.

Mogelijk stapt de overheid in, maar daarvoor gelden dezelfde overwegingen: het Nederlandse volk heeft er recht op dat belastinggeld goed wordt besteed en waaraan.

Alternatieve isotopenproductie

Onlangs is bekend geworden dat Shine Medical naast twee buitenlandse locaties Groningen heeft geselecteerd als vestigingsplaats. Helaas is voor Petten de unieke kans voorbij gegaan om nieuwe veilige state-of-the-art technologie toe te passen voor de productie van Mo-99 en andere isotopen. Het is teken aan de wand dat ook het veelbelovende Lighthouse-alternatief het land uit is gevlucht naar België: Nederland houdt vast aan verouderde technologie (niks state-of-the-art!) op een verkeerde plek, het Nature-2000-gebied in de Pettemerduinen.

Om in de herinnering te brengen: Shine heeft technologie ontwikkeld om met versnellers Mo-99 te produceren. Mo-99 is dé isotoop van NRG: “wij produceren meer dan 35 % van de wereldproductie van medische isotopen voor behandeling”. De waarheid is dat dit voor meer dan 95 % Mo-99 betreft, een isotoop voor diagnose, niet voor behandeling. Er wordt ook het lucratieve Lu-177 geproduceerd, naast beperkte productie van andere isotopen. De business case concentreert zich op de eerste 2 isotopen, de rest is minder belangrijk in omvang en toepassingsgebied.

Shine heeft inmiddels ook technologie ontwikkeld voor productie van Lu-177, er is toekomstige concurrentie, overigens niet alleen van Shine.

Voorgang Pallasproject.

De voortgang is moeizaam. De aanvraag voor de KEW (Kern Energie Wet vergunning) loopt weer een jaar uit en zal pas in 2021 worden gedaan. In ieder geval wordt er politiek alles aan gedaan om het project voort en vlot te trekken.

Zoals eerder genoemd is het geleende geld op: 40 miljoen van het Rijk en 40 miljoen van de Provincie. De bijdrage van de provincie zou 1 juli van dit jaar terugbetaald moeten zijn maar deze datum leek voorbij te gaan zonder dat er iets gebeurt. Op het laatste moment, toen het zomerreces al was ingegaan, hebben de gedeputeerden besloten uitstel te verlenen.

Verder is Pallas op dit moment bezig om geld te verteren van het ministerie van VWS, zonder dat dit is gebudgetteerd. Het is erg duister hoe dit mogelijk is.

De huidige stiekeme financiering door VWS en het niet terugbetalen van 80 miljoen overheidsgeld schept weinig vertrouwen.

 

Hoe verder?

Momenteel is het aan de politiek om een uitspraak te doen over de voortgang van Pallas. Fabian Zoon van de Partij van de Dieren In Noord-Holland heeft vragen gesteld over de financiële constructie die riekt naar staatssteun. Carla Dik-Faber stelde naar aanleiding van de berichten over mogelijke vestiging van Shine in Groningen vragen over de financiering van Pallas door de staat en het belang voor Groningen aan de komst van Shine. Het is een begin, maar het wachten is op een bredere discussie.

Innovatie in de betekenis van iets nieuws doen om vooruit te komen staat bij de Nederlandse politiek niet hoog aangeschreven. Lighthouse vertrok daarom naar België en als de overheid niet de moeite neemt om aan te geven dat voor Pallas dezelfde regels gelden als voor iedere andere marktpartij zal ook Shine vertrekken ondanks de toezeggingen van de provincie Groningen en de overeenstemming met de Universiteit van Groningen. Tegen een overheid met zo goed als ongelimiteerde middelen valt niet te concurreren.

Onder aanvoering van de VVD is landelijk de discussie weer aangewakkerd over kernenergie. Volgens het laatste rapport is het goedkoper dan wind en zon. Ook hier speelt Nederland een achter hoede gevecht. In alle omringende landen neemt het aandeel kernenergie af door sluitingen van de centrales en het gegeven dat marktpartijen geen brood meer zien in nieuwe centrales. Vanuit dit perspectief is er een belang om kennis over kernenergie in Nederland te behouden en Pallas te blijven ondersteunen.