Amsterdam UMC Imaging Center

Gepubliceerd op: 19-11-2019

Noordhollands dagblad, november 2019. Guus van Dongen (helemaal links op de foto boven) en Kees van Kuijk (midden) laten een nieuwe MRI-scan zien. © Foto’s ANP Annemarie de Jong

„Het Imaging Center is bedoeld om de toegankelijkheid van de zorg nu en in de toekomst te garanderen”, vertelt Van Dongen. ,,Het gebouw zelf straalt al toegankelijkheid uit. In de hal weet je precies waar je moet zijn. Heel overzichtelijk, geen stress, het wijst de weg vanzelf.”

„Maar ik doel ook op de toegankelijkheid van dure medicijnen. Dat is best een probleem. Behandelingen die een ton of meer per jaar kosten en die maar voor een klein gedeelte van de patiënten effectief zijn. En er komen steeds meer medicijnen bij. Het wordt op een gegeven moment echt onbetaalbaar.”

Geen flauw benul

,,We weten steeds meer van ziekten”, vervolgt hij. ,,Maar wat die medicijnen echt in het lichaam doen, daar hebben we geen flauw benul van. We spuiten hele dure medicijnen in de patiënt zonder te weten waar het blijft.”

Van Dongen en collega’s brengen daar verandering in. „Door medicijnen licht radioactief te maken kunnen we zien waar ze in de patiënt blijven. Dit helpt ook bij het ontwikkelen van nieuwe medicijnen en opent de weg naar gepersonaliseerde therapie.”

,,Beeldvorming is cruciaal als navigatie bij al het klinisch handelen. Het maakt het onzichtbare zichtbaar. Zonder navigatie kunnen we de ziekte niet opsporen, kunnen we de therapie niet gericht geven en kunnen we niet vroegtijdig vaststellen of we effectief bezig zijn.”

Indrukwekkend is de beveiligde en steriele kelder van het centrum. Hier staan vier deeltjesversnellers van het bedrijf BV Cyclotron op een rij. Stuk voor stuk verpakt in bunkers met bijna twee meter dikke muren om de straling tegen te houden. Om de seconde klinken piepjes van controlesystemen. ,,Het is echt uniek dat jullie dit zien. Als de deeltjesversneller straks in gebruik is, kom je er niet meer in. Maar nu is hij nog helemaal maagdelijk”, zegt Danny Keijzer van BV Cyclotron. ,,Hier maken we radioactief glucose voor met name kankeronderzoek en hartonderzoek voor heel veel ziekenhuizen in Nederland. We versnellen deeltjes tot achttien miljoen elektrovolt.”

Veiligheid

De bewaking van het keldercomplex is intensief. ,,Heeft allemaal met veiligheid te maken. Hier wordt met radioactiviteit gewerkt, je wilt natuurlijk niet dat er iets mee gebeurt of dat iemand besmet raakt”, licht Van Dongen toe. De productie van medische isotopen en tracers vindt vooral ’s nachts plaats. In alle vroegte rijden speciale busjes via een zij-ingang de kelder in om de met lood ingepakte medicijnen snel en veilig naar de ziekenhuizen te vervoeren. ,,Isotopen blijven niet lang radioactief. Het meest gebruikte isotoop heeft een halfwaardetijd van 110 minuten. Goed voor de patiënt natuurlijk, maar logistiek ingewikkeld.”

Als het middel is ingespoten gaat de patiënt na twee uur onder de scan. Vervolgens is duidelijk of iemand bijvoorbeeld uitzaaiingen heeft, of waar een medicijn met tracer zich in het lichaam bevindt. Van Dongen is blij met de productie in ’eigen huis’. „Door uitval van de kernreactoren zoals in Petten is er regelmatig een tekort aan medische isotopen. Bovendien heb je bij een reactor te maken met uranium en afval. Hier maken we op een milieuvriendelijke manier medische isotopen en tracers. Binnenkort krijgen we een nieuw type PET-scanner die tien tot twintig keer gevoeliger is dan de vorige generatie, waardoor de patiënt nog minder stralingsdosis oploopt tijdens de procedure.”

Grote ramen

Het nieuwe centrum aan de Zuidas is duurzaam en flexibel ingericht

Hier staan de nieuwste MRI’s, CT’s, PET-scanners en optische apparatuur. Om de juiste diagnose te stellen bij patiënten met kanker, verstoringen in het immuunsysteem, neurologische aandoeningen of hart- en vaatziekten. Van Kuijk: ,,De techniek verbetert jaar na jaar. Met de nieuwste MRI-scans zien we al beter of iets goed- of kwaadaardig is.”

Etalage

Volgens Van Dongen trekt het centrum toptalent aan. „Nergens ter wereld komen klinische zorg, onderzoek en het ontwikkelen en bereiden van medicijnen samen in één gebouw.” Scannerfabrikanten als Siemens en Philips hebben er graag hun apparaten staan. ,,Ze zien het als een soort etalage voor scanners.” Hij is trots op het nieuwe centrum: „Voor de stad Amsterdam is het een aantrekkelijk uithangbord en speelt het een belangrijke internationale rol in geneesmiddelenontwikkeling en de kostenbeheersing daarvan. Maar het is vooral een plek waar we patiënten op de beste en snelste manier kunnen behandelen in een zo prettig mogelijke omgeving.”

Het Imaging Center aan de Van der Boechorststraat 6a in Amsterdam heeft zo’n 80 miljoen euro gekost. Een deel is subsidie. Naar schatting worden er meer dan 100.000 scans per jaar gemaakt en beoordeeld.